گفت كه خيز پسر من تات فرهنگ آموزم » . « 1 » از نخستين نمونه‌هاى اين نوع اندرز در زبان عربى نامه طاهر به پسرش عبد الله بن طاهر « 2 » و بهترين نمونه آن در زبان فارسى قابوس‌نامه تأليف عنصر المعالى كيكاووس بن اسكندر « 3 » است . آنچه از اين‌گونه اندرزها از پادشاهان ساسانى به جانشينان خود در ادبيات ساسانى وجود داشته و تعداد آنها هم كم نبوده در عربى به نام « عهد » ترجمه شده كه معروفترين آنها « عهد اردشير » است كه ترجمه عربى آن تا امروز موجود است و در جاى ديگر از آن سخن خواهد رفت . « كتاب مهر آذر جشنس الموبدان الى برزجمهر بن البختكان » نام مؤلف اين كتاب در نسخ خطى الفهرست دچار تحريف شده و فلوگل آن را درست نخوانده و آن را « مهرداد و حسيس » چاپ كرده كه ظاهرا دو نام به نظر مىرسد . همين نام در جاى ديگر الفهرست يعنى در فهرست مؤلفات على بن ريحانى نيز آمده « 4 » و Justi آن را به همين صورت مهرآذر جشنس تصحيح كرده « 5 » كه معرب مهرآذر گشنسب فارسى است . « 6 » اين‌گونه كتابهاى اخلاقى به‌صورت پرسش و پاسخ يا مبادلهء آراء بين دو تن از دانايان نيز در آثار منسوب به دورهء ساسانى زياد ديده مىشود كه از آن جمله مىتوان پندنامهء بزرگمهر و كتاب المسائل منسوب به خسرو انوشروان « 7 » و پرسش موبدان از نوشين‌روان و

--> ( 1 ) . از ترجمه دكتر ماهيار نوابى . ( 2 ) . متن اين نامه را در خواهيد يافت . ( 3 ) . اين كتاب شامل اندرز و نصيحت است به گيلانشاه از پدرش . ( 4 ) . الفهرست ، ص 119 . ( 5 ) . Namenbuch , Mahr Adan Jusshumas . . ( 6 ) . در چاپ تجدد هم اين نام همچنان دچار تحريفهاى فاحش است . در اين چاپ نام اين كتاب بدين صورت آمده : « كتاب مهراد جشنس الفرمدار الى بزرجمهر المتكان » . ( الفهرست ص 377 ) . ( 7 ) . تفصيل بيشترى دربارهء آن بعد خواهد آمد .